Bizi izləyin

Layihə

Futbol sevgisinin formalaşmasında mundualların rolu

blank
blank

DÇ-1950. Braziliya millisi dünya çempionatının final qrupunda son oyununu keçirir. Uruqvay yığması ilə oyunda heç-heçə belə “sambaçılar”ı tarixində ilk dəfə “Qızıl İlahə”yə qovuşduracaq.

O vaxt dünya çempionatları televiziya deyil, radio vasitəsilə yayımlanırdı. “Marakana”ya toplaşan 200 min braziliyalıdan fərqli, ölkənin digər futbolsevərlərinin qulağı “kiçik qutu”dan gələn səsə “köklənmişdi”. 10 yaşlı Pelenin atası Dondinyo da bu həyəcanı yaşayırdı…

Turnir boyunca rəqiblərinə qan udduran, xüsusilə final qrupunda İsveç və İspaniya yığmalarının başına oyun açan Braziliya millisi Uruqvayla oyunda da hesabda öndə olduğu vaxt üstünlüyünü qoruya bilmədi. Dünya çempionatlarında ən gurultulu matçlarından biri kimi tarixə düşən bu oyunda braziliyalılar məğlub olaraq hamını şoka saldı. Atasının radio reportajından sonra hələ də özünə gələ bilmədiyini görən Edson Arantes Du Nasimento “sən narahat olma, mən böyüyüb sənin üçün dünya kubokunu qazanacağam” vədini verdi.

Bəli, iş elə gətirdi ki, 8 il sonra 18 yaşlı Pele İsveçdə keçirilən Dünya Çempionatında yarımfinalda Fransa ilə oyunda het-trik etdi, finalda isə İsveçin qapısından iki top keçirdi. Beləliklə, Braziliyanın dünya çempionatları tarixində zəfər yürüşünün əsası qoyuldu.

Yuxarıdakı qeydlər mundialların bir yeniyetmənin qəlbində kiçik qığılcımla necə alova çevrildiyini göstərən nümunədir. Belə nümunələrin isə sayı-hesabı yoxdur.

Futbol XIX əsrdə kəşf olunsa da, XX əsrdə məhz Dünya Çempionatları sayəsində populyarlıq qazanmağa başladı. 4 ildən bir keçirilən Yay Olimpiya oyunları kimi idmanın bu növü də milyonlarla insanı birləşdirməyi bacarırır. Tanrı günahımdan keçsin, Ramazan ayı 11 ayın sultanı olduğu kimi, mundial da 48 ayın sultanı kimi onu sevənlərin “mənəvi dünyası”nı rövnəqləndirir.

Əslində, hansısa azarkeşdən “bu idman növü ilə nə vaxtdan maraqlanırsan” deyə soruşsan, mütləq cavabında “filan dünya çempionatına baxmaqla” cavabını verəcək. Bəli, başlanğıc məhz mundiallardan qaynaqlanır, qığılcım məhz bu bir aylıq nəhəng futbol festivalından alova çevrilir. Halbuki, il boyunca klub səviyyəsində o qədər turnirlər keçirilir ki…

Kim nə deyir desin, artıq biznesə bulaşan və yalnız varlı klubların at oynatdığı oyuna çevrilən futbolun saflığını hələ də məhz Dünya Çempionatı qoruyur. Çünki hər bir milli yalnız öz oyunçusunun hesabına uğur qazanır. Federasiyalar istədiyi legioneri gətirib komandanı gücləndirə bilmir. Bu ənənə ləğv olunmayana qədər (təbii ki, heç vaxt ləğv olunmyacaq) bu turnir öz saflığını qoruyacaq.

Futbola məhəbbəti yaranan təmizqəlbli yeniyetmələrə də saflığı məhz dünya çempionatı ilə aşılamaq lazımdır. Dünyanın 32 ən güclü yığmasının müxtəlif oyun üslubları ilə bir ay ərzində nəhəng karnaval yaratması bu turnirin dəyərini artırır. Klub futbolunda biz bunu görə bilmirik. Müxtəlif millətlərin nümayəndəsinin sintezindən yaranan hansısa bir klub hətta oyun üslubunu belə dəyişə bilir. Amma milli komandalar meydanda yalnız öz ölkəsinin “fəlsəfə”sini aşılayır.

Əslində, futbolu yenicə dərk etmək istəyən biri üçün bundan gözəl “Əlifba” kitabı ola bilməz. Klub futbolu qarışıq bir romandırsa, dünya çempionatı “nağıl kitabıdır”. Hamımız o nağıl kitabını oxuya-oxuya püxtələşmişik və bu idman növünə məhəbbətlə böyümüşük. Bu proses həmişə belə olub və belə də olmağa davam edəcək. Amma bu yöndə müəyyən maneələr də var.

Buna tam olaraq maneə də demək olmur. Futbol kütləviliyini genişləndirdikcə, informasiya məkanında bütün sahələri ələ alır. Məsələ ondadır ki, əvvəllər bütün futbol turnirlərini izləmək mümkün olmurdu.  Televiziyalar əsasən Dünya Çempionatlarının yayım hüququna sahib çıxırdı. Təbii ki, daxili çempionat istisna təşkil edirdi. Dünya futbol mədəniyyəti ilə məhz mundiallarda tanış olurdu. Uşaqlar da məhz 4 ildən bir keçirilən yarış vasitəsilə oyunun vurğunu olurdu. Amma sonradan televiziyanın klub turnirlərinin əsirinə çevrilməsi vəziyyəti 180 dərəcə dəyişdi. Belədə uşaqların futbol zövqü də “deformasiyaya uğradı”.

Məsələn, biz futbolu dünya çempionatı adlı 1-ci sinifin “Əlifba” kitabı ilə oxuyub sevmişiksə, indiki uşaqların qarşısına 11-ci sinifin “Astronomiya” kitabını qoyurlar. Bəlkə də bu müqayisədə fakt mənasında qüsura yol verdim. Çünki son illər astronomiya dərsi məktəb proqramlarından çıxarılıb. Təhsil funksionerlərinin doğru qərar qəbul edib-etmədiyini söyləmək fikrim yoxdur, amma kaş futbol aləmi ilə tanış olmaq istəyən bir uşağın qarşısından da bu “Astronomiya” kitabı götürüləydi. Təəssüf ki, müasir reallıqda bu, mümkün deyil.

Əslində, klub futbolunu məhz “Astronomiya” kitabı ilə müqayisə etməyim təsadüfi deyil. Çünki klub futbolunda hazırda “astronomik” məbləğlər dövr edir. Meydanda sərgilənən futbol da elə astronomik futboldur. Birvaxtlar günəşin ətrafında bizim planet dediyimiz təbii peyklər fırlanırdısa, indi bəşəriyyət kosmosa öz süni peyklərini buraxır. Futbolun biznesə çevrilməsi də bu mənada zövqləri korlayır və dünya çempionatının saflığına xələl gətirir. Təəssüf ki, indiki uşaqları belə “nağıl kitabları” ilə sözün yaxşı mənasında ələ almaq mümkün olmur. Söz yox, klub futbolu vasitəsilə bu oyunu sevən hər bir yeniyetmə Dünya Çempionatına da baxır. Amma o “Astronomiya” kitabını vərəqləyəndən sonra “nağıl kitabı”nı oxumağa başlayır. Bu isə subardinasiyanı pozur.

Hər nə qədər biz Dünya Çempionatlarının əhəmiyyətindən, uşaqların mənəvi dünyasına təsirindən danışsaq da, problemlərin fonunda “bəh-bəh”lə işlətdiyimiz sözlər süni effekt verəcək. Əsas odur ki, dünya çempionatı öz saflığını itirməsin. Söhbət edərkən, masanın üstündə and içməyə çörək tapdığımız kimi, Dünya Çempionatı da müxtəlif naz-nemətləri olan futbol masasının and içiləsi çörəyidir. Uşaqlarımızı məhz bu çörəklə qidalandırmalıyıq.

Pele radio vasitəsilə görmədiyi bir yarışı sevmişdi, yeni nəslin futbolçuları artıq TV-də yayını başa çatmış oyunu “Youtube” vasitəsilə yenidən izləyərək motivasiya olunur. Əslində, texnoloji inkişafda pis heç nə yoxdur. Sadəcə, futbol bundan ziyan görməsin, Dünya Çempionatı uşaqların gözündə ən əlçatmaz yarışa çevrilsin. Ümid edirik ki, belə də olacaq…

ABBAS

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Sahə: Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafında idmanın rolu

blank
Reklam
Advertisement
blank
Ölkə futbolu2022-12-01 19:19

“Qəbələ” zədəlilərin durumunu açıqladı

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 19:00

DÇ-2022: Xorvatiya Belçikaya, Kanada Mərakeşə qarşı – YENİLƏNİR

blank
Digər idman növləri2022-12-01 18:44

Şəhriyar Məmmədyarov rapid turnirində 6-cı oldu

blank
Dünya futbolu2022-12-01 18:33

Mbappeyə meydan oxudu: “Onu tək dayandıracağam”

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 18:19

“Neftçi” Ayaz üçün 300 min avro təklif etdi – millimizdə çıxış edəcək

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 17:51

Meza Kolli “Neftçi”yə qayıdır

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 17:35

“Qəbələ”nin legioneri “50”yə çatdı

blank
I Divizion2022-12-01 17:11

Liderdən doğma meydanda inamlı qələbə

blank
Dünya futbolu2022-12-01 16:50

Xavyer Tebas: “Barselona”ya fərq qoya bilmərik”

blank
Əvəzedicilər2022-12-01 16:33

Rauf Əliyev Gəncədəki durumundan məmnundur: “Başqa təklif yoxdur”

blank
Dünya futbolu2022-12-01 16:27

“Kessye heç vaxt indi olduğu qədər xoşbəxt olmaylıb”

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 16:15

“Şamaxı”da yeni hücumçu

blank
I Divizion2022-12-01 15:53

I Divizionda XIII turun oyun cədvəli

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 15:36

AFFA-dan “Qarabağ” üçün seminar

blank
Premyer-liqa2022-12-01 15:13

“Sabah”da yeni rekordçu

blank
Dünya futbolu2022-12-01 14:56

2022-ci ilin ən çox qol vuran futbolçuları

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 14:29

Kerjakov “Səbail”in baş məşqçisi olacaq? – Açıqlama

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 14:08

“Şamaxı”nın qış hazırlıq proqramı açıqlandı

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 13:35

“Araz Naxçıvan”da danışılmış oyunlarla bağlı seminar

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 13:22

Yüksək Liqada IX tur həyəcanı – YENİLƏNİR

blank
Digər idman növləri2022-12-01 13:11

FİDE reytinqi: Şəhriyarla Teymur ilk “10-luq”dan kənarda

blank
Dünya futbolu2022-12-01 12:46

Messini təhdid edən meksikalı boksçu üzr istədi

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 12:10

“Neftçi”dən baş məşqçi ilə problem yaşadığım üçün ayrıldım”

blank
Dünya futbolu2022-12-01 11:58

DÇ-2022: Tarixi rekordu təkrarladı

blank
Dünya futbolu2022-12-01 11:34

Son 52 ilin rekordu

blank
Digər idman növləri2022-12-01 11:03

“Tata Steel İndia”: Şəhriyar sonuncu görüşlərinə çıxır

blank
Ölkə futbolu2022-12-01 10:44

UEFA-dan “Qarabağ”a pandemiya yardımı

blank
Dünya futbolu2022-12-01 10:41

Nunu Mendeş üçün mundial bitdi

blank
Milli komanda2022-12-01 10:25

De Byazi millimizi Albaniya yığmasına dəyişir?

blank
Digər idman növləri2022-12-01 10:17

Çağırış Kuboku: “Murov” Niderland klubuna qarşı

blank
Premyer-liqa2022-11-29 20:11

“Qəbələ” Sumqayıtdan 1 xalla qayıtdı – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-29 17:21

“Turan Tovuz” “Sabah”a belə uduzdu – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-28 21:39

Rəşad Sadıqov: “Belə xallar çempionatın sonunda çox dəyərli olur”

blank
Premyer-liqa2022-11-28 21:27

“Zirə” “Qarabağ”dan belə xal aldı – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-28 17:28

“Şamaxı” və “Kəpəz”dən hərəyə 1 qol və 1 xal – VİDEO

blank
Ölkə futbolu2022-11-28 11:21

Fariz Nəcəfov: “Müharibədə ölməkdən bir an belə qorxmamışam” – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-27 18:45

Emin Mahmudov het-trik etdi, “Neftçi” 3 xala sevindi – VİDEO

blank
Ölkə kuboku2022-11-23 20:10

“Sabah” 1/4-ə darmadağınla yüksəldi – VİDEO

blank
Ölkə kuboku2022-11-23 18:40

“Zirə” 2 cavabsız qolla 1/4 finalda – VİDEO

blank
Ölkə kuboku2022-11-23 16:54

Rəşad Sadıqov “Mingəçevir” üzərindəki qələbədən danışdı – VİDEO

blank
Ölkə kuboku2022-11-23 11:01

“Səbail” 4 cavabsız qolla 1/4 finalda – VİDEO

blank
Ölkə kuboku2022-11-22 17:45

“Turan Tovuz”a 1 qol bəs etdi – VİDEO

blank
Milli komanda2022-11-20 22:44

Millimizin Skopye zəfəri – VİDEO

blank
Milli komanda2022-11-17 10:21

Millimizin Kişinyov zəfəri – VİDEO

blank
Ölkə futbolu2022-11-16 16:06

“Sabah”dan bombardiri ilə yeni müqavilə

blank
Ölkə futbolu2022-11-14 18:40

Yevlaxda futbol sevinci – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-13 20:13

“Qarabağ”ı büdrədən tapıldı – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-13 18:04

Qərb derbisində heç-heçə – VİDEO

Premyer-liqa2022-11-13 17:42

Tərlan Əhmədov: “Bu gün məğlub da olsaydıq, komandadan razı qalardım” – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-13 17:23

Ayxan Abbasov: “Xal, qələbə üçün çox əziyyət çəkmək lazımdır” – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-12 21:55

“Neftçi”dən inamlı qələbə – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-12 19:36

Rəşad Sadıqov: “Onlar səviyyəcə digər komandalardan fərqlənirlər”

blank
Premyer-liqa2022-11-12 19:05

“Zirə” “Səbail”i tək qolla yendi – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-11 17:24

Şamaxıda 6 qolluq oyun – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-09 18:00

“Qarabağ”dan ardıcıl 13-cü qələbə – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-09 17:40

“Bu, güclənməyimizə imkan vermir” – Ayxan Abbasov

blank
Premyer-liqa2022-11-09 17:18

“Buna bir çıxış yolu tapmaq lazımdır” – Qurban Qurbanov

blank
Dünya futbolu2022-11-07 10:17

10 futbolçu meydandan qovuldu, “Rasinq” qalib elan edildi – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-06 21:46

“Qarabağ”la “Kəpəz” də bacarmadı – VİDEO

blank
Premyer-liqa2022-11-06 18:17

“Səbail” “Sabah”a belə məğlub oldu – VİDEO

Facebook

Gündəm